Kategori: Allgemein

FËMIJTË E TYRE DHE FËMIJTË TANË.Nga Xhafer Sadiku.

20170527_184100.jpg

FËMIJTË E TYRE DHE FËMIJTË TANË

Pasi u ke hedhur një vështrim listave të kandidatëve për deputet, kujtesa të kthen njëzetë e ca vjet të shkuara, në një debat në parlament. Për ata që nuk e mbajnë mend, apo kanë qenë fëmijë, debatin e ndezi një nga krerët e lartë të partisë që kishte lënë pushtetin. Tërë urrejtjen e derdhi mbi disa deputetë, ish të persekutuar politikë.
Në diskutimin e tij, njeri prej tyre, zgjodhi t’i përgjigjej me një togfjalësh të marra nga romani “Viti ‘93” i Hygoit, të përshtatura për rastin në fjalë. Përafërsisht, ai tha se partinë e parafolësit dhe Enver Hoxhën do t’i mallkonin nënat që i la pa bij, gratë që i la pa burra dhe motrat që i la pa vëllezër.
U duk se fjalët e tij e vunë me shpatulla për muri kalemxhiun e regjimit të përmbysur, kur pa pritur u ngrit një nga “liderët” e “lëvizjes studentore” të dhjetorit. Të gjithë prisnin të “gjëmonte” siç kishte bërë deri atëherë, por opinioni mbeti i shtangur nga fjalët e tij. Ju nuk doni ta kemi pushtetin ne, tha, por nëse do ta kenë këta, ku do të venë fëmijët tanë?!
Ç’ta zgjasim… Vitet rrodhën si lumi… Ashtu si tha “lideri”, ashtu edhe ndodhi. Vota ishte tona, pushteti i tyre. Ata u pasuruan duke e kthyer atdheun në pronë. Edhe pushtetin e konsiderojnë si pronë, madje po ua trashëgojnë fëmijve. Kudo do të gjesh fëmijët e tyre… të pajisur me armët e kohës, injorancen dhe arrogancën.
Po fëmijët tanë?! Rugëve të botës… pa të ardhme në atdhe. Se bijtë e “liderëve” zbatojnë porosinë e baballarëve: “armikun e klasës nën thundër e mbaj”.

PRINCI LEKA NE KOSOVE ME RAMUSH HARADINAJ. NGA Benjamin.Bakalli

received_1469941899694604.jpeg

Princi Leka II është në një vizitë 2 ditore në Kosovë
Gjate qëndrimit në Prishtinë është takuar me kandidatin për kryeminister z Ramush Haradinaj dhe ka thënë se në Kosovë gjithmonë ndihet mirë dhe se familja Mbretërore ka qenë përherë afërt Kosovës
“Gjithmonë do të jemi afër Kosovës”, ka thënë Princ Leka ll në takimin me kandidatin për kryeministër nga AAK, PDK dhe Nisma,z Ramush Haradinaj.
Princi Leka II ka thënë poashtu se i vjen mirë që z Ramush Haradinaj ka kaluar problemet që ka pasur në Francë lidhur me ndalimin e tij në bazë të një fletëarresti të Serbisë dhe se poashtu i vjen mirë që ai i është kthyer popullit të Kosovës.

Në fjalën e tij z Haradinaj ka thënë se është kënaqësi kur takohet me Princ Leka ll , kur shqiptarët takohen mes vete.
Z Haradinaj falenderoj Princ Leka ll për viziten e tij në Kosovë, dhe perkrahjen e vazhduar të Oborrit Mbreteror Shqiptar për Kosoven
Beniamin Bakalli

Familja e Diktatorit Hoxha,që çoi 320 Ton Flori në bankat e Zvicrës.

FB_IMG_1495694199636

Enver Hoxha, komunisti tinzar që çoi floririn e Shqipërisë në bankat e Zvicrës

Ndofta kjo është një histori e përjetshme në raportet e popullit me mbretin, presidentin, apo udhëheqësin që drejton vendin. Populli e zgjedh që të qeverisë, ndërsa ai veprimin e parë që bën pasi merr pushtetin është grabitja ndaj pasurisë kombëtare. Duke zgjedhur që në fillim dy gjëra: Shufrat e dajakut për kundërshtarët dhe shufrat e floririt për familjarët. Por me diktatorët si Enver Hoxha punët janë edhe më të ndërlikuara. Sepse ai zgjodhi që në fillim bangot e të akuzuarve për njerëzit e thjeshtë dhe bankat e Zvcrës për njerëzit e familjes. Liljana Hoxha, nusja e djalit të madh të Enver Hoxhës, Sokolit, disa herë i është drejtuar vjehrrës së saj, Nexhmije Hoxhës për ndarjen e drejtë të pasurisë së ish udhëheqësit të lartë të Shqipërisë, i cili drejtoi vendin tonë drejt errësirës, me “dorë të hekurt”. Kërkesa insistuese e Liljana Hoxhës bëhet mbi kriterin tradicional të ndarjes së pasurisë së prindërve në mënyrë të barabartë midis të gjithë fëmijëve të familjes. Gjithmonë, në bazë të intervistave të publikuara prej saj, kuptohet lehtësisht se Sokol Hoxha nuk ka marrë pjesën e duhur, ose atë që i takon, në krahasim me fëmijët e tjerë. Nga kjo histori kuptohet lehtë se edhe për shkak të komunikimit më të mirë të Nexhmije Hoxhës, me Ilir Hoxhën, ajo nuk është kujdesur në mënyrë të barabartë për të gjithë. Historitë e shumta të lidhjeve midis thesarit të florinjtë dhe Enver Hoxhës hedhin dritë të mjaftueshme për të kuptuar se ish sekretari i Parë i Partisë së Punës, i kishte marrë masat për sigurimin e jetës së pasardhësve të tij, deri në dy-tre breza. Por ndërkaq, mënyra se si ka jetuar familja e Nexhmije Hoxhës, pas vitit ‘90-të, pra, strehimi familjar i saj në ish –Institutin e Tokave, shtroi shumë pikëpyetje në lidhje me pasurinë e Enver Hoxhës, apo në lidhje me grabitjet e bëra prej tij ndaj pasurisë kombëtare. Ka me dhjetra shkrime e hulumtime për grabitjen e floririt nga Enver Hoxha duke e ndarë këtë aksion të vjedhjes në tre faza kryesore, e cila përkon me periudhën pak para çlirimit, me periudhën pas çlirimit dhe me periudhën e viteve ‘68-‘70. Në të gjitha rrëfimet e bëra nga dëshmitarë të cilët sot kanë vdekur, flitet për transportimin e floririt jashtë shtetit, pra në bankat e Zvicrës apo në Amerikën e Jugut, në emër të 3 fëmijëve të saj. Një mundësi tjetër e përfolur më shumë gjatë luftës dhe më pak pas saj, është groposja e arit në vende që i di vetëm Nexhmija. Në këtë mënyrë të vërtetat përzihen me një sërë legjendash, ku për shkak të sekreteve bankare, apo për shkak të mospublikimit të emrave nga bankat e Zvicrës, problemi mbetet akoma në pamundësi verifikimi. Këtë e ka përforcuar edhe gjendja financiare e familjes Hoxha pas vitit ‘90-të, ku ende nuk është shfaqur ndonjë fakt që të vërtetojë pasurinë e tyre përrallore. Për disa kohë u fol për lidhje të kompanisë “Iliria Holding”, me djalin e Enver Hoxhës, Ilir Hoxhën. Më tej u fol se firma “DEKA” ishte pronë e djemve të Enverit, e cila në zhargonin e përditshëm përkthehej: “Djemtë e Enverit Krenaria e Atdheut”. Për këtë gjë janë pyetur shpesh nëpër intervista edhe familjarët e kësaj familjeje, por askush prej tyre nuk ka konfirmuar pronësinë ndaj ndonjë kompanie të madhe në vend.

Historia e grabitjeve
Kinezët kanë një shprehje që thotë: “Dashnoren çdo të shtunë rrihe. Edhe nëse ti nuk e di përse po e rreh, kjo nuk prish punë. Sepse e di vetë ajo, e cila gjatë javës do të ketë bërë patjetër ndonjë gabim që ta meritojë rrahjen”. Krahasimi është gjithsesi i pasaktë, por edhe në rastin e udhëheqësve të lartë ndodh e njëjta gjë. Çdo akuzë për grabitjet e pasurisë ndaj tyre, është e drejtë, sepse padyshim gjatë qeverisjes ata kanë bërë patjetër ndonjë vjedhje astronomike të thesarit. Por në rastin e Enver Hoxhës punët ndryshojnë. Ai akuzohet nga bashkëkohësit e vet se ka vjedhur arin e shtabit të përgjithshëm, apo ka përfituar shuma të mëdha nga konfiskimet dhe tatimi i jashtëzakonshëm, ku floriri nuk regjistrohej i gjithi. Sipas dokumenteve, thuhet se në vitin 1943 në Labinot, Enver Hoxha mori nga Fetah Ekmeçiu 4 qese lëkure me florinj dhe i groposi bashkë me Sami Bahollin. Në atë kohë Fetah Ekmeçiu ishte i ngarkuari i shtabit me çështjet e financës. Pak kohë mbas ngjarjes së sipërpërmendur Fetah Ekmeçiu u zhduk në mënyrë të mistershme dhe trupi nuk ju gjet kurrë. Gjithçka mbeti mister dhe kjo e shton dyshimin sepse në librat e ndryshëm të historiografisë komuniste apo në kujtime të bashkëkohësve tregoheshin 4 histori të ndryshme për rrethanat e vdekjes. Dhe nuk thuhej kurrë e njëjta gjë rreth fundit të jetës së Fetah Ekmeçiut. Herë thuhej që ra në një gropë, herë thuhej se e helmuan, herë se ra në greminë dhe herë thuhej që ra në përpjekje me gjermanët. Në atë kohë kjo gjë hidhej në formë dyshimi ndaj Enverit. Enver Hoxha gjithnjë i ka pasur zili të pasurit. Madje që nga koha kur ishte student në Paris. Ishte e qartë që Enver Hoxha e kishte kërkuar vjedhjen e floririt për të pasur një lloj sigurie pas lufte nëse nuk do gjendej në krye të shtetit. Floriri i groposur më 1943 do të nxirrej nga Sami Baholli në vitin 1959 me porosi të Enver Hoxhës. Dhe Sami Baholli pasi e nxori thesarin nga toka me porosi të Enverit, ia çoi këtij të fundit në shtëpi. Por ky është vetëm një rast i shkëputur dhe i parëndësishëm në krahasim me grabitjen titanike që i është bërë thesarit të Shqipërisë në vitet e komunizmit. Dhe në atë kohë, askush nuk mund të vinte dorë në atë thesar pa urdhrin Enver Hoxhës. Ndërsa batalioni i ministrave të Financave nuk kishte asnjë kompetencë për të bërë veprime financiare të rëndësishme pa dijeninë e Enverit. Kush vepronte me kokën e vet pushkatohej. Por ndërkaq, Enver Hoxha pushkatonte edhe ministrat e pafajshëm të financave të cilët nuk kishin bërë asnjëherë, asnjë krim. Sepse në errësirën e tunelit komunist, inkuizicioni ishte i tmerrshëm. Ndërsa për veten e tij dhe për familjen e tij dritat e këtij tuneli ishin të ndezura dhe dyert e këtij tuneli ishin të hapura. Njëlloj, si dyert e tunelit të thesarit të Kërrabës, ku nuk shënohej e gjithë sasia e arit që vinte nga konfiskimet, nga përpunimi i bakrit, etj, etj. Sipas disa zërave thuhet se një pjesë e thesarit të vendit është transportuar nga dy-tri ministra të Financave, në emër të familjes Hoxha. Njëri prej tyre dhe më kryesori ishte Haki Toska. Por komisioni i ngritur nga Berisha në vitin 1992-93 nuk mundi ta çonte deri në fund hetimin e këtij problemi.

Komisioni i hetimit të thesarit
Kështu për të verifikuar transfertat e thesarit të Shtetit nga vitit 1938 – 1990 si dhe procesin e sekuestrimeve në vitet e para të regjimit komunist, në fund të vitit 1991-92, me nismën e Partisë Demokratike u ngrit një komision i përkohshëm parlamentar i cili kishte këtë përbërje, Blerim Çela PD – deputet i Shkodrës kryetar i komisionit, Gëzim Luli PD – deputet i Shkodrës, Behadin Bakalli PD – deputet i Shkodrës, Vehbi Gruda PD – deputet i Shkodrës, Teodor Keko PD – deputet i Tiranës, Qemal Disha PS – deputet i Matit, Sami Kushta PS – deputet i Librazhdit, Shkëlqim Cani PS – deputet i Ersekës, Thoma Miço “Omonia” – deputet i Sarandës. Në thelb komisioni dështoi në synimin e tij, por ai hapi disa nga “petët e lakrorit”. Pas një pune të madhe deputeti Blerim Çela lexoi më 22 janar raportin në emër të komisionit. Pas një argumentimi të hollësishëm, deputeti Çela në emër të komisionit parashtroi këto përfundime:

“1-Në Shqipëri ka pasur disa dhjetëra tonelata ar në qarkullim dhe të thesarizuara nga popullata para datës 28 nëntor 1944.

2-Ish Mbreti Zog ka marrë me firmë 183 kg ar si të ardhura personale të oborrit nga diferencat e këmbimeve valutore me doganat.

3-Ministria e Punëve të Brendshme ka sekuestruar forcërisht sipas ligjeve të luftës, arin e popullit, por pa mbajtur dokumentacion të dyanshëm në momentin e sekuestrimit. Këto sasira janë mbajtur një herë në degët e Punëve të Brendshme, pastaj në Ministrinë e Punëve të Brendshme e më pas janë dorëzuar në thesar siç argumentuam më lart dhe shtojmë se këto diferenca tregojnë vetëm majën e ajsbergut sepse ngelen mbi 650 persona të paidentifikuar që kanë dorëzuar ar, të cilit nuk i është bërë hyrje në thesar.

4-Në dokumentet e Ministrisë së Punëve të Brendshme (“Historiku i Armës së Policisë”), pohohet me shkrim se janë sekuestruar 43.816.682 monedha të arta pa futur shufrat dhe bizhutë e arta. Vetëm ato bëjnë 283 ton flori. Në fakt në thesar janë futur nga sekuestrimet vetëm 3.029 kg ar… Mungojnë 280 ton ar.

5-Gjatë kohës së diktaturës komuniste janë bërë dalje 7.600 kg ar.. Kjo sipas të dhënave të mara nga drejtori i thesarit të shtetit… dhe janë përdorur për të blerë grurë 224 kg; janë përdorur për dikasteret e ndryshme 37 kg; janë humbur në kambizëm 4.072 kg; janë dhënë për tregtinë e jashtme 3.200 kg për blerje mallrash. Asnjë përgjegjësi nuk është mbajtur për humbjet në kambizëm për 4 ton ar me vlerë 60 milion dollarë. Thesari i Shtetit është i shenjtë, me të nuk mund të luhet, ndryshe kushdo që e prek duhet të përgjigjet me kokë. Se si është përdorur 3.200 kg për blerje mallrash, kjo kërkon një kontroll të dytë nga organe të specializuara me autorizim të parlamentit.

6- Duhet të ngrihen grupe hetuesish me specialistë të aftë për të nxjerrë se ku shkon ari në sasi prej 280 ton duke ballafaquar fatkeqët e grabitur me grabitësit e veshur me rrobën e shtetit…

7-Duhet bërë kontroll në uzinën e Rubikut me mandat parlamentar e të qeverisë për të kontrolluar sasinë e arit të prodhuar në se përputhet me atë të futur në thesar.

8-Të kontrollohet i gjithë dokumentacioni dhe thesari në ruajtje kudo qoftë nga specialistë të Bankës së Shtetit duke nxjerrë gjendjet e lëvizjet e arit në thesar, në Ministrinë e Punëve të Brendshme si dhe atë të dërguar jashtë shtetit”.
Pas këtij raporti të gjithë ngritën supet dhe heshtën. Veprimet e tjera që u bënë ishin thuajse formale dhe jeta në Shqipëri vazhdoi si edhe më parë. Ramiz Alia dhe Nexhmije Hoxha u dënuan në gjykatë me akuzën për shpenzime të tepërta për kafe, ose për telefona.

Ndërkaq, Blerim Çela është i vendosur edhe sot e kësaj dite, se Enver Hoxha është pjesë e mafies politike që vuri dorë mbi thesarin e floririt gjatë viteve të pushtimit komunist. Madje ai është kryesori në zhdukjen e thesarit. “Ne mund të bënim më shumë me anë të atij komisioni, por atëherë ishte fillimi i pluralizmit dhe të gjitha proceset kërkonin nxitim për të fituar kohën e humbur” është shprehur ai.

Floriri dhe arratisja
Thesari është i popullit, por në të gjitha kohrat ai u ka shërbyer pushtetarëve, ose është vjedhur prej tyre. Në të gjitha rastet drejtuesit tradicionalë të shteteve të mëparshme në vëmendjen e tyre kanë pasur dy gjëra kryesore. Ata i kanë vënë rëndësi faktit që të lënë një derë të hapur ikjeje, në rast kryengritjeje, pushtimi, apo grushti shteti dhe të sigurojnë një depozitë floriri për familjet e tyre, që mund t’i përdornin në të ardhmen. Në të gjitha rastet dhe në prag të ngjarjeve të vështira, mendja e politikanëve shqiptarë ka shkuar gjithmonë, ose kryesisht tek floriri, njëlloj siç shkon mendja e atij që është duke u mbytur tek barkat e shpëtimit. Thuhet se Enver Hoxha, në vitin 1943 në Labinot, mori nga Fetah Ekmeçiu 4 qese lëkure me florinj dhe i groposi bashkë me Sami Bahollin. Por e gjitha kjo duket si një shaka përpara grabitjeve të mëdha që janë bërë me arin shqiptar në vitet e sistemit komunist, ku mungojnë diferenca marramendëse nga inventarët e bërë.
Inventari
Komunistët u sollën shumë keq me floririn e gjetur dhe me floririn e konfiskuar, pa llogaritur këtu arin e nxjerrë nga Rubiku. Pas ardhjes më dhunë në pushtet përmes luftës civile, si pasojë e lëvizjeve të sipërpërmendura, forcat komuniste gjetën në Bankën Kombëtare Shqiptare sasinë e 90 kg ar. Kjo provohet nga proces-verbali i nënshkruar nga zotërinjtë Dhimitër Pasko (Mitrush Kuteli) dhe Abdyl Këllezi. Ndonëse në Thesarin e Shtetit ndodheshin vetëm 90 kg ar, në duar të popullatës shqiptare ndodheshin rreth 320.000 kg ar (ose 320 ton ar). Një pasuri e tillë e pakrahasueshme, natyrisht që do të mund të rimëkëmbtë edhe shtetin më të shkatërruar e jo më Shqipërinë. Pikërisht këtu tragjedia do të përhapej në një plan tjetër. Ligji për tatimin e jashtëzakonshëm dhe ligji për konfiskimin e pasurive private, masakroi pronarët dhe shtoi mundësinë e spekulimeve për udhëheqësit e vet. Sipas specialistëve dhe studiuesve të kësaj fushe, ku një rol të veçantë kanë luajtur hulumtimet e Kastriot Dervishit, thuhet se ka hapur një polemikë jo të vogël në vitet e tranzicionit një artikull i botuar vite më parë në revistën “Në shërbim të popullit” (organ i dikurshëm i Ministrisë së Punëve të Brendshme), nga Nuri Mehmeti me titull “Kur hidheshin themelet ekonomike të pushtetit popullor”. Ky shkrim është botuar në faqet 14-15 të numrit të gushtit 1984 në revistën në fjalë me okelion “40 vjet çlirim, rrugë lufte e fitoresh”. Polemikat e mëvonshme në lidhje me këtë artikull lindën pasi shifra prej 43.816.682 monedhash ari që përmendej në artikull, e grabitur nga Sigurimi i Shtetit ishte një shifër zyrtare. Ndër të tjera autori Nuri Mehmeti në shkrimin e tij thotë: “…Pushteti i ri i vendosur menjëherë pas çlirimit të atdheut, që nisi të kryente funksionet e tij si diktaturë e proletariatit, kërkonte patjetër edhe bazën ekonomike… Në janar të vitit 1945 doli ligji i mbi konfiskimin e pasurisë së shtetasve italianë e gjermanë. Gjithashtu në janar doli ligji i tatimit të jashtëzakonshëm mbi fitimet e luftës. Ky ligj godiste veçanërisht atë pjesë të borgjezisë që kishte grumbulluar pasuri të mëdha… Në shumë raste elementët e tatuar nuk pranonin të paguanin shumën e caktuar, me pretekstin se nuk e kishin atë… disa u përpoqën të nxirrnin ar e sende të tjera jashtë shtetit… Veprime edhe më të vështira iu deshën të bënin organeve të punëve të brendshme, veçanërisht atyre të policisë për të zbuluar arin që kishin fshehur kapitalistët e tregtarët. Përvoja ishte e paktë, por ndihma e popullit qe e madhe. Ndihmuan punëtorët e specialistët që kishin marrë pjesë në ndërtimin e depove të kasafortave dhe që kishin bërë fshehjen në vende të panjohura, ndihmuan ata që kishin shërbyer si shegertë e argatë pranë kapitalistëve të kaluar etj. Kështu u arrit të zbulohen depo të nëndheshme në parcelat e oborret e kapitalistëve, bejlerëve e tregtarëve. U gjetën qypa me flori jo vetëm në betonime të thella të nëndheshme e në muret e shtëpive, por edhe nën rrënjët e pemëve e nën sipërfaqet e puseve me ujë të pijshëm si në Durrës, Tiranë, etj. Në Elbasan u zbulua një sasi e madhe mallrash të tregtarit H.B., në një depo të nëndheshme, përsipër së cilës ishin mbjellë presh e perime të ndryshme. Zbulime të tilla u bënë edhe në Shkodër, Durrës, Korçë. Deri në fund të vitit 1948 u zbuluan 43.816.682 monedha ari, pa përmendur shufrat e stolitë e florinjta. Organet e punëve të brendshme ndoqën gjithë zhvillimet e ngjarjeve duke bërë një luftë këmbëngulëse kundër elementëve spekulativë e matrapazë…”. Por ndërsa nga ekonomistët e sistemit komunist pranohet një shifër e tillë sekuestrimesh, përkundrazi, nuk jepeshin të dhëna se ku kishin përfunduar ato. Por të dhënat e tjera zyrtare janë krejt kontradiktore. Kështu sipas një shkrese sekrete të nënshkruar nga drejtori i Thesarit, Fahri Hoxha më 16 janar 1992, merret vesh se sasia e arit të hyrë në Thesar nga sekuestrimet në periudhën 1 dhjetor 1944 – 31 dhjetor 1990 është vetëm 3.029 kg. Ndërsa në periudhën 1 dhjetor 1944 deri në 31 dhjetor 1990 në Thesarin e Shtetit kanë hyrë gjithsej 8.749 kg ar dhe kanë dalë 7.600 kg ar. Mirëpo shifra e 43.816.682 copë monedhave nuk është baraz me 3.029 kg ar, por me minimumi 320 ton ar. Atëherë vetiu lind një pyetje që do përgjigje: kush e vodhi floririn? Kush e grabiti atë në kohën kur askush nuk hidhte dot asnjë firmë pa lejen e Enver Hoxhës?
Sekserët e floririt
Sipas hulumtuesve, sekserët e Enver Hoxhës për transportimin e floririt, kanë qenë dy prej ministrave të Financave, por edhe disa njerëz të tjerë misteriozë. Vlerat monetare të familjes Hoxha i ka qarkulluar në perëndim dhe në Amerikën Latine një njeri i afërt i familjes Hoxha. Ai lëvizi për shumë vjet në Francë, Kanada dhe Amerikën e Jugut, për të qarkulluar dhe depozituar vlerat e thesarit shqiptar në emër të familjes Hoxha, i cili më vonë u pushkatua me një vendim gjyqësor për falsifikim. Gjyqi i tij është bërë në Kombinat, ku ai u akuzua së bashku me Gaspër Çurçinë për biletat e trenit. Kjo gjë e shton misterin për të gjetur ku ndodhet një pjesë jo e vogël e floririt të grabitur të shqiptar. Po ashtu nuk janë të pakta informacionet që qarkullojnë se për Amerikën e Jugut një rol jo pa rëndësi kanë luajtur edhe lidhjet politike të Enverit, me individë të kësaj zone. Si psh, Zhoao Amazonas, njeriu që ishte i pranishëm më shumë se kushdo në kongreset e Partisë së Punës. Në Zvicër ndodhet vetëm një sasi e caktuar e arit shqiptar. Ajo me e madhja ka kapërcyer në Kanada dhe Amerikën e Jugut. Gjithashtu, në bazë të hulumtimeve të K. Devishit, mësojmë se një vjedhje gjigande është bërë edhe nëpërmjet kambizmit të asaj kohe. Me anë të vendimeve nr 5, 430 dhe 84 të datave 7 janar 1988, 7 dhjetor 1988, dhe 8 mars 1989, janë transferuar jashtë shteti për qëllime kambizmi 4.072 dhe 13.193 kg argjend. Një shumë e tillë e justifikuar për kambizëm është pamundur të ketë shkuar e gjitha në destinacionin që thuhet. Për skandalin në fjalë ka shkruar më 26 qershor 1991 edhe gazeta “RD”. Sipas gazetës, specialistët e Fondit Monetar Ndërkombëtar kishin zbuluar se llogaritë e bilancit valutor nuk rakordonin. Gazeta kritikon gjithashtu heshtjen e drejtorit të Bankës së Shtetit Niko Gjyzari dhe të drejtorit për marrëdhënie me jashtë Kamber Myftari. Po në këtë artikull bëhet fjalë se njeriu që është marrë me “kambizmin” është Dhimitër Gazhda, i cili sipas gazetës kishte dy muaj që jetonte në Greqi. Humbjet që kishte pasur shteti shqiptar në një rast të tillë sipas gazetës ishin rreth 200 milion dollarë. Padyshim që i ashtuquajturi “kambizëm” në prag të kapitullimit të regjimit komunist nuk ka qenë gjë tjetër veçse maskim i kalimit të llogarive në favor të udhëheqësve të lartë komunistë. Nga ana tjetër sipas një dëshmie që ka dalë edhe në shtyp Banka e Shtetit Shqiptar për periudhën 1983 – 1987 ka porositur 396 copë arka që shërbejnë për transportimin e arit. Nga këto vetëm në vitin 1983 janë porositur 196 copë, ndërsa pjesa tjetër në vitin 1987. Kjo sasi arkash sipas specialistëve mund të shërbente vetëm për një sasi prej 180 ton ar. Dhe në atë kohë të gjithë e dimë se asgjë nuk ndodhte pa urdhrin e Enver Hoxhës, i cili ndryshe nga Ahmet Zogu që la shenja gjatë grabitjes, ky i fundit e kreu vjedhjen e thesarit në qetësi dhe misteriozitet të plotë. Sepse ndryshe nga Zogu që i bëri veprimet në emergjencën e pushtimit të vendit, ky i fundit e pati të gjithë kohën e nevojshme për të vepruar me plane të fshehta dhe prapaskena tinzare.
Nga gazetari Ilir Bushi

http://www.albdreams.net/enver-hoxha-komunisti-tinzar-qe-coi-floririn-e-shqiperise-ne-bankat-e-zvicres/

Dhëmbë floriri, unaza e bizhuteri në kasafortën e Sigurimit te shtetit Flet Kastriot Dervishi, drejtor i Arkivit të Ministrisë së Brendshme

dosjet

Dhëmbë floriri, unaza e bizhuteri në kasafortën e Sigurimit te shtetit

Flet Kastriot Dervishi, drejtor i Arkivit të Ministrisë së Brendshme.

Procesverbali i dosjeve dhe materialeve të zyrës së drejtorit të Sigurimit të Shtetit më 30.10.1948

Në inventar edhe monedha ari, ora, unaza e bizhuteri të shtrenjta.

Motua e famshme “Diktatura e proletariatit do t’u shkulë dhëmbë e dhëmballë armiqve të klasës”, nuk ka pasur vetëm qëllim simbolik. Së paku, dokumenti të cilit i referohet zoti Kastriot Dervishi, drejtori i Arkivit të Ministrisë së Brendshme, konfirmon faktin se regjimi dhe njerëzit e tij kanë qenë të interesuar edhe për dhëmbët fizikë të viktimave të tyre, ata të veshur me flori. Madje, kjo e pohuar zyrtarisht, jo nga funksionarë të zakonshëm, por nga ish-kreu i Shërbimit të Fshehtë, Vaskë Koleci, i cili bashkë me detyrën, i ka dorëzuar pasardhësit kasafortën me një inventar sendesh të shtrenjta, madje edhe dhëmbë floriri të përftuara nga plaçkitja e të dënuarve politikë.
DOKUMENTI
Ka qenë fundi i tetorit të vitit 1948, kur Vaskë Koleci është shkarkuar si drejtor i Sigurimit të Shtetit dhe i ka dorëzuar zyrën e mjetet e punës Kadri Hazbiut, një tjetër personazh ky që u bë po aq i njohur në krye të Shërbimit të Fshehtë. Hazbiu është futur në zyrën e Kolecit bashkë me një grup zyrtarësh të Ministrisë së Brendshme dhe pasi ka bërë inventarin e saj, ka shkruar me dorën e tij gjithçka ka gjetur aty. Nga mënyra si kishin rrjedhur ngjarjet, Koleci nuk kishte pasur mundësi të lëvizte asgjë nga zyra e tij, pasi tri javë më parë ishte vënë në përgjim si njeriu i Koçi Xoxes, që tashmë ishte kryqëzuar si tradhtar. Në procesverbalin e Hazbiut, siç duket në faksimilen që po botojmë, përveç dosjeve sekrete, ku dallojnë ato me direktivat e jugosllavëve për organizimin e Policisë Sekrete, gjendet edhe një listë e gjatë me një mori sendesh me vlerë që i janë gjetur në kasafortë kreut të sigurimit. Pjesa më e madhe e tyre u përket të dënuarve politikë, që më sa duket kanë përfunduar në zyrën e shefit të Shërbimit Sekret pas plaçkitjes që vartësit e tij u kanë bërë atyre para ekzekutimit. Në inventarin e tyre bie në sy sasia e madhe e monedhave dhe sahateve të floririt, e sendeve të tjera të shtrenjta, madje deri edhe dhëmbë floriri etj.
LISTA
Përmbajtja e inventarit të procesverbalit të firmosur nga Hazbiu dhe Koleci më 30.10.1948 është vërtetë befasuese. Mjafton t’i hedhësh një sy listës së monedhave dhe sendeve që janë gjetur në kasafortën e drejtorit të Sigurimit të Shtetit. Në të është hedhur e zeza në të bardhë: Një zarf me 1286 dollarë amerikanë, 20 sterlina floriri, 16 lira turke, 610 napolona ari, 34 florinj turk, gjendja e arkës 1.755.823, 41 sahate xhepi, një kuti me 12 gota argjendi, një qese me mexhite Turqie, një pako me argjendari të vjetra, 10 copë gjyzlykë, dy sahate të tjerë, 5 copë unaza floriri, një sasi me para shqiptare, një tabakon argjendi, një zarf me tre sahate me 1980 lekë, zarf i Eugenio Scaturos me një unazë floriri, zarf i Aleks Vasilit me para, zarf i Rizio Konfredo me disa para dhe një stilograf të vjetër, zarf i Hans Valës me para të vjetra, zarfi i …. para të vjetra e një sahat xhepi, zarf i Mario Guarnierit dhe një orë, zarf i Mihal … dhe një stilograf e para të vjetra, zarf i Kujtim Beqirit, një unazë floriri dhe sahat xhepi, zarf i Pandeli Zografit, një orë e para të vjetra, zarf i Zyrika Manos, para të vjetra dhe një orë grash, lira turke, një sterlinë, 3 napolona ari dhe një zinxhir floriri, zarfi i Abdyl Sharrës, një sahat e para të vjetra, një zarf me para të vjetra dhe një palë syze, orë dore e Selim Kërlukut, dy dhëmbë floriri, dy sahate gjermanë, një byzylyk i vlefshëm i Hysen Shehut, një kapele gruaje me 48 copë flori me dy copë rrathë indianë, 160 sterlina letër, një kuti me një stilograf me penë floriri të Taraskonit, një kuti me dekorata të vjetra, një kuti me argjendari, një orë e një qostek floriri, një unazë me gurë jeshil floriri, një zinxhir floriri, 4 kopsa floriri, 1 mijë franga egjiptiane, zarf i Namik Xhelilit, disa para të vjetra, një orë e një palë gjyzlykë dhe 1 mijë lekë të reja, zarf i Emin Bakallit me 690 lekë, një stilograf e një orë, zarf i Mirush Përmetit, një palë vëthë floriri në kuti, një sënduk me një copë lirë floriri, një orë dhe 3 byzylykë, dëftesë për 183.429 lekë, dy çeqe nga 500.00 lekë, gjashtë dengje të lidhura me nga 100 copë 500-lekëshe, dhjetë dengje njëmijëlekëshe, dhjetë dengje me 1000 copë 50-lekëshe, 70 copë mijëshe, 6 copë 500-lekëshe, 2 dengje nga 100 copë, 59 copë 100-lekëshe, një deng me 100 copë 50-lekëshe, 188 copë nga 50 lekë etj Të tërheq vëmendjen fakti që midis shumë sendeve të çmuara, në kasafortën e kryesigurimsit gjendeshin edhe dy dhëmbë floriri, të cilat me siguri duhet t’i kenë takuar ndonjë të dënuari me vdekje, apo ndonjë të vdekuri në Hetuesi.

Të plaçkiturit
Tre janë grupet e të plaçkiturve, sendet e të cilëve janë regjistruar në procesverbalin e Kadri Hazbiut dhe Vaskë Kolecit, të vitit 1948. Së pari, grupi “antiparti” i Kadri Hoxhës dhe Ludovik Nikajt. I pari, një figurë e njohur e luftës, përfaqësues ushtarak në Bari të Italisë, deputet i Kuvendit Popullor, me mandat të ndërprerë pas arrestimit. I dyti, Ludovik Nikaj, personazhi i filmit artistik “Vendimi”, me subjekt tërësisht të trilluar, të cilit i atribohet “tradhtia” për tregimin e bazave të komunistëve gjatë vitit 1942. Ai ndodhej i internuar në Itali dhe me mbarimin e luftës kërkoi të kthehet, pasi martonte vëllain. Te filmi “Vendimi” paraqitet sikur një njësit e ka arrestuar në Bari. Ludoviku sa mbërrin në Shqipëri kërkoi takim me Koçi Xoxen ose Enverin, por përfundoi në Hetuesi e më vonë para pushkatimit. Grupi i dytë është ai i deputetëve, ku përmenden Arif Gjyli dhe Islam Radovicka. Pjesa tjetër e të plaçkiturve u përket inxhinierëve të procesit të “kënetës së Maliqit”. Abdyl Sharra, Kujtim Beqiri, Zyrika Mano dhe dy italianët janë ndër të dënuarit me vdekje, të cilët janë shfaqur në varjet apo pushkatimet publike që u bënë në atë kohë. Në listën e inventarit të procesverbalit të mësipërm nuk mungojnë edhe emra të tjerë, të anatemuar në vitet e para pas Çlirimit, reaksionarë dhe armiq të betuar të Pushtetit Popullor.

Faksimile e një prej dokumenteve të sekuestrimeve që bënte Sigurimi i Shtetit në vitit 1950

Përbindëshi Skënder Kosova

Skënder Kosova, kryepolici i Tiranës i viteve të para të çlirimit, ishte bërë tmerri i qytetit, sidomos i familjeve të të dënuarve politikë. Dokumentet e Sigurimit përmbajnë dhjetëra denoncime të grave të të arrestuarve për sjelljet brutale të tij. Autoriteti lokal i Sigurimit, si Skënder Kosova, shkruhet në një syresh që mban datën 13 janar 1947, e ka tepruar me qëndrimin kundra grave dhe familjarëve të armiqve të dënuar. Teprime të tilla, si bastisje shtëpish dhe plaçkitje sendesh personale, ku nuk kurseheshin as teshat e trupit, në Tiranën e atyre viteve krahasoheshin me ato të pushtuesit. Sidoqoftë,Kosova nuk ishte një rast i shkëputur, por pjesë e profilit brutal të Sigurimit.

“Para pushkatimit të dënuarve politikë u grabisnin sendet personale”

“Njerëzit e Sigurimit në çastet e fundit u rrëmbenin orët, unazat dhe monedhat e floririt”

Po të ndodhte mrekullia e të ngriheshin edhe një herë nga varri viktimat e kryqëzatës së Sigurimit të Shtetit, veç torturave të tmerrshme, barbarisë në Hetuesi dhe akuzave monstruoze, do të rrëfenin edhe një pjesë të panjohur të makabritetit të ushtruar ndaj tyre në çastet e fundit. Çdo syresh, para se të mbyllte sytë e të ndahej nga kjo botë, është grabitur përdhunshëm nga njerëzit e Policisë Sekrete në kushte çnjerëzore e në terr të plotë. Profili i krimit në këtë rast, mund të ishte zhdukur bashkë me viktimat, por me sa duket, nuk ka shpëtuar pa lënë gjurmë në forma të ndryshme në dosjet e Policisë Sekrete. Kastriot Dervishi, drejtori i Arkivit të Ministrisë së Brendshme, pas hulumtimeve të shumta ka zbuluar së fundi dokumente autentike e dëshmi të pakontestueshme që provojnë praktikën makabre të grabitjes së të dënuarve politikë para ekzekutimit. Gjatë rrëfimit për “Panorama”, kreu i institucionit të memories së Sigurimit të Shtetit zbardh një mori faktesh rrëqethëse, duke hedhur dritë mbi mënyrën si funksiononte ky mekanizëm barbar. Fillesat e kësaj plaçkitjeje, pohon Dervishi, janë shfaqur qysh në fillimet e viteve ’40, ku në emër të luftës kundër “reaksionit” dhe armikut të klasës, shqiptari jokomunist përballej me babëzinë e grupit që përgatitej të merrte pushtetin. Po si e argumenton më tej drejtori i Arkivit të Ministrisë së Brendshme historinë e panjohur të këtij krimi çnjerëzor…

Zoti Kastriot, shumë nga të afërmit e viktimave të regjimit komunist, por jo vetëm, kanë denoncuar rastet e sekuestrimeve që shoqëronin procesin e persekutimit të tyre. A ka në Arkivin e Ministrisë së Brendshme një inventar për to dhe si veproni me të interesuarit që kërkojnë ndihmën e institucionit tuaj?
Arkivi i Ministrisë së Brendshme në një farë kuptimi është memoria e këtij përbindëshi të regjimit komunist. Por jo të gjitha marrëzitë e tij mund të gjenden aty. Ca më tepër, inventari i materialeve të sekuestruara, i cili në pjesën më të madhe është bërë jashtë ligjeve të kohës. Pra, Arkivi nuk posedon dokumente zyrtare për sendet dhe materialet që u janë sekuestruar të dënuarve politikë. Ato pak të dhëna që kemi janë nga burime të nivelit të dytë, që nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë me procesin e grabitjes. Është kjo arsyeja që interesit të vazhdueshëm të subjekteve që kanë vuajtur e janë plaçkitur, nuk u vijmë dot në takim. Sakaq, të dhënat e tjera për konfiskimin e floririt janë regjistruar në fondet arkivore të degëve të Brendshme. Placckitja në rastin e sendeve personale bëhej kur personi arrestohej. Ndërsa çështja e florinjve ka pasur karakter tjetër, pasi fillonte nga “gjobëvënia” e mbaronte deri te përndjekja…
Megjithatë, me burime nga institucioni tuaj dhe Arkivi i Shtetit disa herë janë bërë publike raste të veçanta të sekuestrimeve, sidomos të monedhave dhe sendeve të floririt. A ka një shifër zyrtare për këto të fundit?
Mënyra e grabitjes së sendeve të floririt, në rastin e të dënuarve politikë, në pjesën më të madhe, nuk është zbatuar si procedurë zyrtare, por si grabitje ordinere, duke shfrytëzuar pozitat e pafavorshme të viktimave. E vetmja shifër zyrtare, referuar dokumenteve të Sigurimit, është ajo e vitit 1948, e botuar në vitin 1984 në revistën “Në shërbim të popullit”. Sipas saj, që nga lufta e deri në atë periudhë ishin sekuestruar 43.816.682 copë të tilla. A është e plotë ajo? Pa dyshim që jo. Rezervat në këtë rast nuk kanë të bëjnë vetëm me sasinë, por edhe me kohën, pasi kjo lloj grabitjeje ka nisur që në vitet e luftës. Pra, në thelb ky lloj konfiskimi kishte nisur qysh herët në emër të luftës ndaj “reaksionit” dhe armikut të klasës. Shqiptari jokomunist ishte personi që duhet të vuante babëzinë e grupit që përgatitej të merrte pushtetin. Vetë regjimi të cilin përfaqësonte Sigurimi, në një farë mënyre ishte një regjim banditësh.
Me pak fjalë, regjmi komunist është shfaqur që në fillim si një regjim banditësh…
Profilin banditesk të tij shqiptarët e kanë provuar qysh në vitet e luftës, të epokës që komunizmi e veçonte si më të lavdishmen. Lavdia me sa duket kishte lidhje edhe me këtë dimension grabitës. Mjafton t’u kthehemi dokumenteve që kanë lënë protagonistët e kësaj kauze. Në ditarin e një partizani të njohur, që më vonë u bë shkrimtar, kur flitet për historikun e Brigadës së Parë, shkruhet: “Pas një nate ecjeje hyjmë në Dumre, partizanët ia nxorrën inatin reaksionarëve. E kam fjalën për çifligun e Ibrahim Biçakçiut, ushqim pa masë, duhan me rrogozë e, mbi të gjitha, mish prej dhie që kishte 4 gisht dhjamë. U kënaqën partizanët e bajshin shaka mes tyne, tue thane mos na lente Zoti pa reaksionarë! Në Dumre kishim lopë që thernim, të cilat ua merrshim atyre çdo ditë.” Nuk bëhet fjalë këtu për një dëshmi të zakonshme, por për një dokument autentik i ruajtur në Arkivin e Partisë së Punës, sot pjesë e AQSH-së…
Ndoshta ky mund të jetë një rast i shkëputur…
Të tillë, vetëm në dokumentet që kanë shkruar me dorën e tyre njerëzit e regjimit, janë me dhjetëra. Kjo lloj sjelljeje, sidomos pas qershorit 1944, kur nisi “mësymja ndaj reaksionit”, u bë gati masive. Tipik është rasti i fshatit Fushë-Alie i Dibrës. Aty partizanët “duke luftuar reaksionin” u lëshuan në tapetet e orenditë e shtëpive. Morën çdo gjë që gjetën, sepse i quanin të “kriminelit Halil Alia”. I ashtuquajturi “reaksion” në këtë rast përbëhej nga fshatarë të zakonshëm, familje të mesme dhe të pasura…
Sidoqoftë, pas luftës fushata e sekuestrimit u bë më masive, madje e përligjur me akte e procedura zyrtareve. Nga buronte agresiviteti i regjimit për të rrënuar pronën e qytetarëve?
Filozofia e shkatërrimit buronte më së shumti prej formimit të ekipit drejtues komunist. Në Këshillin e Ministrave, organet e PKSH-së, Kuvendin Popullor, Drejtorinë e Sigurimit, Ministrinë e Mbrojtjes etj., qysh me krijimin e shtetit komunist, depërtoi elementi me precedent kriminal. Mjafton këtu të përmend faktin se njëri prej ministrave në qeverinë e parë të Hoxhës kishte qenë në kërkim për vrasje të më shumë se dy personave. Vrasës ordinerë, kontingjente kriminale etj. u bënë oficerë, gjykatës, prokurorë, hetues etj. Po kështu, të tjerë persona që kishin probleme deri te hakmarrjet personale, morën pushtet, të cilin në jo pak raste e përdorën atë kundër njerëzve më të cilët kishin pasur probleme.
Përtej kësaj konsiderate të përgjithshme, do të ishte me interes ndonjë rast konkret…
Në Tiranën e asaj kohe ishte bërë i famshëm oficeri i Sigurimit, Skënder Kosova. Në informacionin e Sigurimit të datës 13 janar 1947, për sjelljet e tij, ndër të tjera, shkruhet: “Flitet se autoriteti lokal i Sigurimit, si Skënder Kosova etj., e kanë tepruar qëndrimin kundra grave dhe pjesëtarëve të tjerë të disa familjeve ku kemi bërë arrestime. Këto ankime të shumta po qarkullojnë gojë më gojë, duke përshkruar njëmijë e një akuza kundër njerëzve tanë. E shoqja e Hysni Babametos, e Beshirit etj., ajo e Abdyl Kokoshit, e Selfos, mbërrijnë të thonë se mënyra me të cilën na trajtojnë partizanët, ia kalon gjermanëve, grekëve dhe italianëve. E shoqja e Beshirit p.sh., u ndalua të merrte as këmishën e krahëve nga teshat e tij. E shoqja e Abdyl Kokoshit po në këto kondita mbërrin të lëshojë një sërë akuzash kundër Skënderit dhe disa agjentëve të Sigurimit që banojnë në shtëpinë e saj. E shoqja e Abdylit, me djalin 1-vjeçar, sillet duke qarë nëpër familje të ndryshme, kërkon strehim dhe fillon të përshkruajë kuadrot më të turpshëm kundër nesh”…
Sigurimi i Shtetit ishte pjesë e administratës zyrtare të regjimit. Po pjesët e tjera të kësaj të fundit a demonstronin sjellje të tilla?
Në vitet e para të regjimit komunist e gjithë administrata u përfshi në aksionin për rëndimin social të “armiqve të popullit”. Fushata nisi me bastisjen e qyteteve duke larguar prej tyre të familjet “e padëshirueshme” dhe zaptimin e shtëpive nga aparati i ri komunist. Të dyshuarit u dënuan me vdekje apo me burgime të gjata. Pasuria e tyre kaloi në dy duar: së pari, te ata që e vidhnin për herë të parë dhe së dyti, te pushteti i kohës që e vidhte për herë të dytë. Në vend u ngrit një sistem sa i egër, aq edhe korruptiv. Plaçkitja shkonte deri aty sa për të parë në burg të afërmin tënd, duhej të lije peng unazën e floririt apo sende të tjera me vlerë. Por edhe më tej: të dënuarve me vdekje, para ekzekutimit, u grabiteshin unazat, orët, madje edhe dhëmbët prej floriri. Raste të tilla nuk kanë qënë sporadike, apo marri e ndonjë polici province, por praktikë e rëndomtë e tërë hierakisë së Sigurimit…
Foto Përbindëshi Skënder Kosova ?

Komunistet grabiten Qindra Tonelata AR’ Nga Agustin Miraka

20170525_083755.jpg

Komunistët grabitën 1863  kg ar vetem në vitet e para të çlirimit

Historia e konfiskimit të pronës dhe grabitjes së arit dhe mënyra sesi ndodhën ato në Shqipëri në vitet 1944-1955, u bazua në modelin sovjetik dhe jugosllav

Kundërshtarëve politikë iu konfiskuan pasuritë e tundshme që përfshinin paratë, monedhat e çmueshme prej ari dhe argjendi, stolitë, mallrat dhe pasuritë e patundshme ku bënin pjesë tokat e pronarëve të mëdhenj e të mesëm, shtëpitë, fabrikat, që u morën nga shteti. Kundërshtarët politikë ishin të një spektri të gjerë që përfshinte: administratën e mëparshme të Mbretit Zog, qeveritë gjatë okupacionit italian dhe gjerman, Ballin Kombëtar, gradat e ushtrisë dhe xhandarmërisë së mëparshme, përfaqësuesit e sistemit të drejtësisë, nëpunësit e zyrave dhe kancelarive, tregtarë e bejlerë. Gjatë viteve në këtë spektër u përfshinë edhe pjesëmarrësit në lëvizjet antikomuniste, partitë dhe organizatat politike, pjesëtarët e komuniteteve fetare, “sabotatorët ekonomikë” e gjithashtu u prekën të gjitha shtresat e shoqërisë. Për konfiskimin e pronës dhe arit u ngrit Komisioni i Konfiskimit të pasurive të të arratisurve dhe të dënuarve politikë pranë Ministrisë së Drejtësisë, që drejtohej nga Gogo Nushi.

Grabitja e arit

Grumbullimi i arit filloi më 15 dhjetor të vitit 1944 dhe vazhdoi deri në vitin 1955. Për sa i përket monedhave të arit dhe stolive nuk disponohen procesverbale sekuestrimi të viteve 1945-1946. Në vitet 1947-1948 ato ishin të mangëta edhe pse kishin peshën kryesore, dhe kishte raste që nuk përmbanin as emrin e personit të sekuestruar. Në vitin 1949 ekzistojnë procesverbale të shoqëruara me fletë kontabiliteti për hyrjen e monedhave në Arkën e Shtetit, ku shënohet numri dhe data e vendimit gjyqësor të konfiskimit të arit dhe pasqyra me emrat e të sekuestruarve. Monedhat, kryesisht të arta dhe të argjendta, ndaheshin nga stolitë në zarfe ose kuti të veçanta, secila me emrin e të sekuestruarit dhe datën. Pakot e monedhave i kalonin Thesarit, ndërsa arka e stolive shkonte në llogari të Ministrisë së Financave. Sekuestrimi i monedhave të arta dhe të argjendta si dhe stolive e objekteve të tjera prej metali të çmuar që iu konfiskuan të burgosurve dhe të arratisurve politikë, u pasua me sekuestrimin e sasive të mëdha të arit të tregtarëve dhe në kuadrin e grumbullimit të arit u shtri edhe mbi njerëz nga të gjitha shtresat shoqërore që dispononin rezerva ari dhe argjendi. Kategoritë që u dënuan me konfiskimin e arit dhe stolive ishin: figura kombëtare të arratisura dhe të burgosura, bashkëpunëtorë me okupatorin, të dënuar nga gjyqi special, nga Balli Kombëtar dhe Legaliteti, deputetë opozitarë, familje të pasura të lidhura me politikën, pjesëtarë të katër komuniteteve fetare, tregtarë, të akuzuarit për veprimtari anglo-amerikane dhe spiunazhi, të kapur në tentativë arratisjeje. Madje disa prej deputetëve dhe mbështetësve të Grupit të Deputetëve Opozitarë iu sekuestruan edhe rrathët prej floriri (unazat), gjë që duhet të jetë kryer para pushkatimit. Vlerat në ruajte prej ari dhe argjendi që i arrinin Bankës së Shtetit ishin pako me monedha ari, argjendi, sermi dhe gurësh të çmuar, ku përfshiheshin stoli të mbyllura me dyllë të kuq që ishte vula që u vihej mallrave të sekuestruara. Tek stolitë përfshiheshin varëse, byzylykë, sahate prej ari, karfica, gjerdanë, gurë të çmueshëm, diamante, veshje ose çanta të qëndisura me ar, komplete servisesh etj. Më 13 prill 1951, Dega e Punëve të Brendshme Tiranë i dorëzoi Degës së Bankës Tiranë 28 napolona ari, 25 paund, 9 lira turke, 1 mbajtëse monedhash ari e stolish, si dhe 113.590 lekë, 30 kartëmonedha italiane nga 1000-30.000 lireta që u ishin konfiskuar të ekzekutuarve të akuzuar për bombën në Ambasadën Sovjetike: Lluka Raskoviç, Tefik Shehu, Haki Kodra, Reis Selfo, Manush Peshkëpia, Ali Qoralliu, Qemal Kasoruho, Petro Konomi, Hekuran Treska, Mehmet Ali Shkupi, Reshit Shima, Sabiha Kasimati dhe Pandeli Nova. Në listën e vitit 1949, me 135 emra tregtarë e të dënuar politikë, Banka jep edhe sasinë e arit dhe argjendit të sekuestruar, që është 252 kg e 837 gr. ar. Në vitin 1950 ishin konfiskuar 337 kg e 27 gram ar, në vitin 1951 ishin konfiskuar 259 kg e 617 gr. ar, në 1952 ishin konfiskuar 853 kg e 780 gr. ar. Lista e vitit 1953 përmban 283 emra, të cilëve u ishin sekuestruar 149 kg e 568 gr. ar dhe ka më pak emra tregtarësh. Në listën e personave të vitit 1954 shënohen 17 emra, të cilëve u janë sekuestruar vetëm 12 kg e 169 gr. ar. Në vitin 1954 u futën në Thesarin e Shtetit 7 kg dhe 870 gr. ar, i cili u ishte konfiskuar diversantëve Zenel Shehu dhe Hamit Matjani.

Tregtarët, nën tortura tregonin arin e fshehur

Raportet e komunistëve me shtresën e tregtarëve që në disa raste i kishin mbështetur gjatë luftës ose nuk ishin pajtuar me ta, kishin qenë që në vigjilje të çlirimit të Tiranës mjaft konfliktuale. Partizanët i futën që në fillim në listën e zezë të “kriminelëve të luftës”, ndaj dhe filluan t’i eliminonin fizikisht, siç është rasti i Lluka Xhumarit nga Durrësi, sipërmarrës i shoqërisë automobilistike “SAKT”, i cili ishte kthyer në ikonë të biznesit si investitor dhe bamirës. Ai u pushkatua në të njëjtën ditë me Isuf Allamanin dhe Ali Panaritin që jetonte mes Durrësit dhe Tiranës dhe merrej me ndërtimin e rrugëve. Qëllimi në disa raste ishte se duke i quajtur tregtarë të lidhur me kundërshtarët e tyre politikë dhe si bashkëpunëtorë me okupatorin, t’u bënin një proces gjyqësor dhe t’i dënonin që t’u konfiskonin pasuritë. Një rast i tillë ishte ai i vëllezërve Jonuz dhe Nexhmi Shijaku, sipërmarrës nga Dibra e Madhe. Ata u dënuan me burg për tradhti ndaj atdheut me procese të inskenuara. Procesverbalet e vitit 1950 regjistrojnë shifrën e 25 mijë napolonave të sekuestruar. Por kjo familje ishte ndoshta familja e tregtarëve që dispononte ndër rezervat më të mëdha të arit në Shqipëri, me 57 mijë napolona ose rreth 50 mijë napolona ari, pa përmendur këtu stolitë me barasvlerë sa një kamion plot me flori, siç e dëshmon tregtari Cen Alimehmeti. Qenë dhe tregtarë të tjerë që u dënuan me konfiskim pasurie, ndër të cilët Faik Merlika, Veliko Malile, Sabri Shtino, Haki Omari. Musafer Shehu, Gug Ali e djemtë, Manol Kume etj. Faza e parë e mbledhjes së arit kishte qenë hartimi i deklaratës së pasurisë për çdo tregtar dhe pagesa e tatimit të jashtëzakonshëm me monedha ari dhe argjendi shqiptare dhe të huaja krahas pagesës me franga ari. Mbledhja e mallrave të fshehura u shoqërua dhe me zbulimin e arit të fshehur me të gjitha mënyrat dhe me torturat për nxjerrjen e tij. Për këtë qëllim u krijua dhe sektori i tretë i Ministrisë së Punëve të Brendshme. Faza e parë e grumbullimit të arit të tregtarëve u krye në vitet 1946-1948, kurse faza e dytë në vitet 1950-1952. Kundërshtarëve politikë që u dënuan iu konfiskua ari dhe pasuria në mënyrë të vazhdueshme gjatë gjithë dhjetëvjeçarit të parë. Në vitet 1952-1954, sekuestrimi i arit u shtri edhe mbi shtresa të tjera të shoqërisë. Sipas një raporti nga policia e Korçës, tregtarëve në këtë qytet u ishin marrë 400 kg flori dhe 48 mijë napolona ari. Pasojat e ushtrimit të forcës për nxjerrjen e arit të fshehur sollën dhe burgosjen e tyre. Ata u lanë pa ushqim dhe për muaj të tërë jetuan me bukë thatë. Madje në Durrës, tregtarët i zhytën me të gjithë trupin në tokë dhe iu la vetëm koka jashtë derisa të dorëzonin arin. Si pasojë, në Elbasan vdiqën në burg pa e treguar floririn e fshehur tregtarët Sulejman Domi, Xhaferr Çelirama, Mateo Papajani, Refik Myftiu etj. Në Tiranë, Cen Alimehmeti u detyrua të dorëzonte 3000 napolona ari në vitin 1946 dhe shuma të tjera në vitin 1951, ku u mbajt në Degën e Brendshme për të nxjerrë se ku e mbante floririn e fshehur. Ai nuk rezistoi dhe tregoi vendin ku mbante të fshehur 900 napolona të tjerë. Të njëjtin fat pati edhe tregtarin Tod Çoka, që vdiq në torturat sepse nuk pranoi të tregonte ku e kishte fshehur arin. Tregtarë të tjerë që dorëzuan arin ishin Hoç Këllëzi, babai i ish-ministrit të Financave dhe zv/ kryeministrit Abdyl Këllezi etj. Tregtarët u bënë gjithashtu viktima të kënetës së Maliqit nën kërcënimin që të tregonin floririn, ose do të vdisnin në kënetë. Tregtarët që vdiqën në kënetë ishin Sotiraq Lako, si dhe Kosta Fundo, Bexhet Frashëri, kurse Koçi Misrasi vari veten dhe dhëmbët prej floriri iu shkulën pas vdekjes.

Françeskanëve iu morën edhe gjylet e rrethimit të Shkodrës

Procesi i konfiskimeve u drejtua edhe mbi pasuritë e komuniteteve fetare. Këtyre institucioneve iu morën pronat dhe pasuritë për t’iu hequr çdo mjet financiar siç kishte ndodhur me kundërshtarët politikë dhe iu hoq e drejta e përgatitjes së klerikëve, u mbyllën dhe shkollat dhe kolegjet me frymë fetare. Në inventarin e Urdhrit Françeskan dhe jezuitëve përveç pasurive të paluajtshme citohen objekte muzeale të konfiskuara ku u përfshinë 1387 punime artistike argjendarie, 1463 kupa me forma të ndryshme, pajisjet e muzeut të zoologjisë, laboratorë të kimisë, fizikës, farmacisë dhe objekte antike zbukurimi, si 25 copa metali me imazhe për stolisje dhe 35 gurë me piktura, një obelisk egjiptian, 90 monedha antike, tangar bronzi, gjyle nga rrethimi i Shkodrës etj. Në inventar ishte dhe procesverbali për makineritë e shtypshkronjës “At Gjergj Fishta”. Në të njëjtën situatë u gjendën edhe shkollat e administruara nga urdhrat fetarë në zona të tjera. Nga pasuria e klerit katolik të konfiskuara është dhe ajo e françeskanëve të kishës së Shna Ndout në Laç, ku mes të tjerave iu sekuestruan 83 monedha argjendi, dhe 3842 franga. Sekuestrimet vazhduan në Lezhë, Rrëshen, Fushë-Krujë, Vlorë, Durrës, në institutet e tri komuniteteve fetare.

Kakofonia e shifrave zyrtare të Bankës së Shtetit

Studimi mbi arin e sekuestruar ka filluar në vitin 1991, ku u dha njoftimi që tregtarët e sekuestruar të sillnin dëshmitë e tyre në lidhje me këtë argument. U paraqitën 90 deklarata të tregtarëve dhe rezultoi se vetëm atyre u ishin konfiskuar 3.584 kg ar dhe 300 mijë dollarë stoli. Vetëm 14 prej tyre kishin deklaruar 1.913 kg, ndërkohë që dokumentet dëshmonin për hyrje në Thesar të 3.029 kg ar për 1700 të sekuestruar. P.sh nga familja e tregtarit Alfons Dovana u deklarua se i ishin sekuestruar 516 kg ar, ndërsa në Arkivin e Shtetit dhe në Thesar rezultonin 58.3 kg ar;Aristidh Lekës, siç deklarojnë familjarët, i janë sekuestruar 432 kg ar, ndërkohë që në Thesar dhe në arkivin e Ministrisë së Punëve të Brendshme shënohej 17 kg. Këtyre rasteve u bashkëngjiten edhe shumë të tjerë. Për arin e sekuestruar nuk disponohen të dhëna për vitet ‘45 dhe ’46, por në një pasqyrë përmbledhëse të viteve 1945-1953 të dhënat dëshmojnë se në vitin 1945 kishin hyrë në Bankën e Shtetit 563 kg dhe 635 gram ar, në vitet 1946-1948 depozita ishte 1.265 kg dhe 638 gr. ar, kurse në vitin 1953 ishin sekuestruar 116 kg e 744 gr. ar. Në total deri në vitin 1953 arka e arit numëronte 4.348 kg e 315 gr. ar.

Nga pasuria e Ahmet Zogut tek ajo e Abaz Kupit

Në qendër të vëmendjes së sekuestrimit të komiteteve ekzekutive ishin figurat më të rëndësishme të shtetit shqiptar të para mbarimit të Luftës, që ishin shpallur si kriminelë lufte dhe bashkëpunëtorë me pushtuesin. Shumica prej tyre morën dënime kapitale, burgim të përjetshëm ose heqje lirie që u shoqërua me konfiskim të pasurisë. Të parët, që iu konfiskua pasuria, ishin Ideomeno Kosturi, Maliq Bushati, Zef Kadare, Mark Kodheli nga Shkodra dhe Ymer Fortuzi nga Tirana. Shtëpitë e 30 personaliteteve politike të arratisur u morën nga klasa e re politike. Ligji i konfiskimit aplikohej edhe për njerëz që ishin vrarë nga partizanët ose të vetëvrarë gjatë Luftës, si Xhafer Ypi, Safet Butka dhe Ethem Maliq Frashëri. Me vendim të veçantë u sekuestruan një pjesë e pasurive të Shefqet Vërlacit në Llakatund të Vlorës, ku përfshiheshin një çiflig, 250 ullinj, 400 plepa, disa shtëpi dhe dy magazina druri në fshatin Mifol. Ish-kryeministrit të burgosur Koço Kotta iu sekuestruan shtëpia në Korçë, tokat, 500 franga ar (vlerë aksionesh të kafesë, sallonit të kinemasë “Majestik”) dhe objekte me vlerë antike muzeale, deri servise pjatash argjendi etj. Vendimet e sekuestrimit të datës 26 tetor 1945 tregojnë për konfiskimet e pasurive të disa figurave të rëndësishme të Krujës, si Ahmet Zogut, Abaz Kupit, Sulejman dhe Tahip Merlikës, Shaban Kupit, Haki Hoxhës, Islam Hoxhës, Preng Previzit dhe Ymer Merlikës. Këto konfiskime u realizuan më 1945, por u bënë publike vetëm më 8 gusht të vitit 1946. Shkodra ka pasur një numër të madh konfiskimesh të figurave të saj dhe të krerëve të lëvizjeve antikomuniste. Ndër emrat e të konfiskuarve në Shkodër figurojnë Ejëll Çoba, Ernest Koliqi, Gjon Marka Gjoni, vëllezërit Halit dhe Jup Kazazi, Maliq Bushati, Zef Kadare, Musa Gjylbegu, Shuk Gurakuqi, Patër Anton Harapi si dhe të huajt Leopold Dvorak dhe Andro Lubo Petriviq. Të arratisurit ishin njerëzit e parë të cilëve iu konfiskua prona dhe ari. Konfiskimi i pasurive të të arratisurve, përfshiu dhe industrinë dhe fabrikat që më parë ishin pasuri e tyre. Ndër konfiskimet e para që u vunë në zbatim qe dhe fabrika e cigareve “Gera” në Shkodër. Fabrika e cigareve “Vora”, me qendër në Lushnjë, pronë e të arratisurit Ahmet Resuli, të cilit i ishin konfiskuar edhe Fabrika e Miellit në Bishqethem të Bubullimës dhe pronat bujqësore në Lushnjë. Qemal Vrionit në Berat iu konfiskuan aksionet në fabrikën e miellit “Myzeqeja”. Këtij të fundit iu konfiskua edhe shtëpia në Durrës, që ishte në emrin e Mediha Libohovës. Në qendër të konfiskimeve ishin dhe pasuritë private jashtë Shqipërisë, por këto ligje mund të aplikoheshin vetëm brenda kampit socialist. Më 1946 Zyra e Likuidimeve të Ministrisë së Kulturës njoftoi Bankën e Shqipërisë se kishte gjetur qenien e një llogarie bankare në Bukuresht të Dhimitër Beratit. Banka shqiptare i shkruan pa hezituar bankës rumune “Banca de Credit Roman” në Bukuresht, se llogaria prej 2 milionë e 75 mijë lei e Dhimitër Beratit të rihapej si e re në emër të Ministrisë së Financave të Shqipërisë, pasi ai ishte i arratisur politik dhe çdo aktivitet i konfiskohej. Ari dhe sendet e çmueshme që i ishin lënë në ruajtje Bankës Kombëtare nga klientë shqiptarë dhe të huaj para çlirimit nuk iu kthyen pronarëve të tyre dhe as që iu dha ndonjë shpërblim, por u vendosën në arkëza me emrin e secilit prej tyre, së bashku me arin e sekuestruar të të dënuarve dhe të arratisurve. Hynë në Bankën e Shtetit edhe objekte me vlerë të të sëmurëve të Spitalit Neurospikiatrik në Vlorë, si stoli, unaza, sahate ari, kuti argjendi etj.

Ari i sekuestruar nga viti 1949-1954

Nuk ekzistojnë evidenca nga viti 1944-1948

Në vitin 1949, ishin konfiskuar 252 kg e 837 gr ar

Në vitin 1950 ishin konfiskuar 337 kg e 27 gr ar

Në vitin 1951 ishin konfiskuar 259 kg e 617 gr ar

Në vitin 1952 ishin konfiskuar853 kg e 780 gr ar

Në vitin 1953 ishin sekuestruar 149 kg e 568 gr ar

Në vitin 1954 ishin sekuestruar vetëm 12 kg e 169 gr ar.

SOT DITE LINDJA E Naim FRASHËRIT.

Naim Frashëri
Lindi me: 25 maj 1846
Lindi në: Frashër (Shqipëri)
Vdiq me: 20 tetor 1900
Vdiq në: Stamboll (Turqi)
Kombësia: Shqiptar
Profesioni: Shkrimtar, Poet, Atdhetar, Dijetar, Arsimtar

Naim Frashëri lindi më 25 maj 1846FrashërPërmetit dhe vdiq më 20 tetor 1900 në lagjen Erenqoj të Stambollit, ku edhe u varros. Rridhte nga dega e Dakollarëve ose e Dulellarëve e Familjes Frashëri. Eshtrat e tij janë sjellë në Shqipëri në vitin 1937.[1]Ishte poeti më i madh i rilindjes kombëtare shqiptare, atdhetar, mendimtar dhe veprimtar i shquar i arsimit e i kulturës shqiptare.

JetaRedakto

Në vendlindje bëri mësimet fillore dhe nisi të mësonte persishten pranë teqesë bektashiane. Më 1865 familja u shpërngul në Janinë, ku bashkë me vëllanë më të vogël Samiun, mbaroi gjimnazin grek “Zosimea” (1869). Me vonë punoi pak muaj në Stamboll, në zyrën e shtypit (1870), po iu shfaq tuberkulozi dhe u kthye në vendlindje për klimë të mirë. Në fillim ishte nëpunës të dhjetash në Berat e më pas i doganës në Sarandë (1872-1877). Në këtë periudhë Naim Frashëri bëri prova të vjershërimit shqip, nën ndikimin e bejtexhinjve e u dha pas vjershërimit persisht, me sukses, duke botuar më vonë edhe një përmbledhje lirikash Tejhyjylat (Ëndërrimet, 1885). Nën ndikimin e ngjarjeve historike, sidomos të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, njëri nga udhëheqësit e së cilës ishte Abdyli, vëllai i tij më i madh, dhe të veprimtarisë kulturore patriotike të Shoqërisë së Stambollit, në krye të së cilës ishte Samiu, Naim Frashëri braktisi vjershërimin persisht dhe iu kushtua letërsisë shqiptare. Poema e tij e parë e re ishte Shqipëria (1880, botuar më 1897), që entuziazmoi patriotët shqiptarë. Në Stamboll Naim Frashëri ka qenë ndër botuesit kryesorë të revistës “Drita”, më pas “Dituria” (1884-1885), ku u botuan shumë vjersha të tij, proza e vargje për shkollat e para shqipe që do të hapeshin, disa shqipërime të shkrimtarit. Ai shërbente si anëtar i Komisionit të Botimeve pranë Ministrisë së Arsimit, më pas si kryetar. Përveç kësaj ai futi dhe fjalë të reja apo neologjizma duke e pasuruar fjalorin shqip me fjalë shqipe.

KrijimtariaRedakto

Më 1886 Naim Frashëri botoi poemën e tij të famshme Bagëti e Bujqësi, atë greqisht Dëshira e vërtetë e shqiptarëve (O alithis pothos ton Alvanon) dhe katër libra për shkollat: “Vjersha për mësonjtoret e para”, “E këndimit të çunavet këndonjëtoreja”, (në dy vëllime, me poezi, lexime të ndryshme, njohuri të para shkencore humanitare), si dhe një “Histori të përgjithshme”. Më 1888 vijoi me “Dituritë” (ribotuar më 1895 me titullin “Gjithësia”, – shkenca të natyrës). Më 1890 doli përmbledhja e lirikave Lulet e verës, pastaj “Mësimet” (proza patriotike dhe të moralit) dhe Fjala flutarake (vjersha) më 1894, së fundi më 1898 poema e madhe epike Historia e Skënderbeut dhe poema fetare Qerbelaja, etj.

Busti në Tiranë

200-Lekshi i vitit 1997 me figurën e Naim Frashërit

200-Lekshi nga ana e pasme.

Naim Frashëri u shqua për lirikën e tij patriotike me temë aktuale (vjershat “Gjuha shqipe”, “Korçës” 1887, etj.), u këndoi me pasion të rrallë mallit dhe bukurive të atdheut (“Bagëti e bujqësia“) dhe bëri thirrje të fuqishme për çlirimin e tij (krijime të ndryshme, “Dëshira e vërtetë e shqiptarëve”), si dhe për begatimin e vendit dhe një të ardhme demokratike të tij. Ai i këndoi natyrës, dashurisë (poema “Bukuria”, një ndër kryesoret e tij, 1890), miqësisë, jetës intime (me brengën për të afërmit që bori). Poema “Historia e Skënderbeut”qe një kurorëzim i veprës së tij, “testamenti i tij politik e poetik”, me grishje të hapëta për çlirim nga Turqia është shkruar sipas traditës së madhe barletiane. Në poemat epike ai u ndikua nga historitë e vjershëruara të Lindjes dhe nga bejtexhinjtë frashëriotë, po duke iu kundërvënë këtyre me shqipen e kulluar apo me shkarkirnin e dogmës fetare (në “Qerbelaja” dhe në veprat e tjera, që i hartoi për afrimin e elementit besimtar në lëvizjen kombëtare).

Naim Frashëri u shqua edhe për poezinë meditative, nisi në shqipet poezinë filozofike (vjersha “Perëndia” 1890). Shkroi dhe proza për të vegjëlit dhe bëri disa përshtatje mjeshtërore fabulash të La Fontenit. Botëkuptimi i Naimit ishte në thelb panteist e idealist. Me admirimin e madh që kishte për racionalizimin e Dekartit dhe si pasues i shquar i iluministëve francezë Volter, Ruso, etj., me besimin e plotë në shkencat dhe në rolin e tyre revolucionar në shoqëri (pranimi i teorisë Kant-Laplas dhe i darvinizmit, që i propagandoi me guxim të madh për kohën), me demokratizimin e tij dhe antimonarkizmin, besimin në aftësitë e pashtershme të popullit të vet për të qëndruar, për t’u çliruar, për të vajtur përpara me hov, Naim Frashëri u bë një veprimtar revolucionar në tërë fushat, si shkrimtar, si mendimtar e politikan. E gjithë veprimtaria e tij letrare dhe kulturore ishte e lidhur ngushtë me çlirimin dhe përparimin e vendit, me çlirimin shpirtëror dhe ndriçimin e masave të popullit. Ai kishte besim të plotë në aftësinë e mendjes për të njohur realitetin e për të vënë në shërbim të njeriut njohjen e ligjeve të botës. Kërkonte arsimim për të gjithë, emancipimin e gruas, qeverisjen demokratike, të vendit (një “demokraci prej pleqet”, pra të një ngjyre shqiptare), ngrinte lart vetitë e karakterit të shqiptarëve (besën, trimërinë, bujarinë), traditat kombëtare që nga lashtësia pelazgjike. Bënte thirrje për miqësi me fqinjtë në kushtet e respektit reciprok, shpallte dashurinë në gjithë popujt e racat, ngrihej me forcë kundër Megali Idesë e pansllavizmit, duke admiruar vetitë dhe kulturën e popujve të tjerë (poezinë përparimtare lindore, atë greke, latine, rilindjen evropiane, romantizmin evropian, prej të cilave dhe u ndikua).

Naim Frashëri luajti, përkrah Samiut e pas Kristoforidhit, një rol themelor për shqipen e re letrare, të cilën e shkroi me një pasuri të veçantë fjalori e sidomos frazeologjike, duke u mbështetur kryesisht në gjuhën e popullit, e shkroi të pastër dhe bëri një punë të dukshme për pasurimin e saj, duke e ngritur atë në lartësinë e një gjuhe arti të zhvilluar dhe kulture.

Ndikimi i Naim Frashëri, gjatë jetës dhe pas vdekjes ishte i madh, jo vetëm te shkrimtarët shqiptarë të kohës, por edhe të periudhës së mëvonshme,. Pas Çlirimit u vunë në pah dhe u çmuan gjerësisht meritat dhe vlerat e punës dhe të krijimtarisë së tij, përmes studimesh të ndryshme. Ribotimet e veprave të tij janë të shumta; përveç tyre janë bërë edhe disa botime kritike shkencore të veprave të Naimit. Emrin e Naim Frashërit e mbajnë shkolla dhe institucione të ndryshme. Për meritat kulturore në Shqipëri jepet urdhri që mban emrin e poetit kombëtar.

Tituj të vepraveRedakto

  • Tejhyjylat (Ëndërrimet, 1885)
  • Shqipëria (1880, botuar më 1897)
  • Bagëti e Bujqësi [2], 1886
  • Dëshira e vërtetë e shqiptarëve (O alithis pothos ton Alvanon)
  • Vjersha për mësonjtoret e para
  • E këndimit të çunavet këndonjëtoreja, (në dy vëllime, me poezi, lexime të ndryshme, njohuri të para shkencore humanitare)
  • Histori të përgjithshme
  • Lulet e verës, 1890
  • Mësimet, (proza patriotike dhe të moralit)
  • Fjala flutarake, (vjersha) 1894
  • Historia e Skënderbeut, (poemë epike) 1898
  • Qerbelaja (poemë fetare)
  • Perëndia, 1890
  • Fjalët e Qiririt (publikuar për herë të parë në numrin e parë të rrevistës “Drita”)

MirënjohjeRedakto

  • Një numër i madh shkollash të niveleve të ndryshme në territoret shqiptare e mbajnë emrin “Naim Frashëri”.
  • buste e monumente tjera të figurës së “Naim Frashërit”.
  • libra mbi dhe për krijimtarinë e Naim Frashërit.
  • Me mijëra fëmijë janë pagëzuar me emrin “Naim” në shenjë të shprehjes së adhurimit të prindërve të tyre.
  • Emrin përkëdhelës i përdorur nga populli dhe intelektualët : Naimi
  • naim_frasheri.jpg

SOT ESHTE DITELINDJA E NAIM FRASHERIT..

Naim Frashëri
Lindi me: 25 maj 1846
Lindi në: Frashër (Shqipëri)
Vdiq me: 20 tetor 1900
Vdiq në: Stamboll (Turqi)
Kombësia: Shqiptar
Profesioni: Shkrimtar, Poet, Atdhetar, Dijetar, Arsimtar

Naim Frashëri lindi më 25 maj 1846FrashërPërmetit dhe vdiq më 20 tetor 1900 në lagjen Erenqoj të Stambollit, ku edhe u varros. Rridhte nga dega e Dakollarëve ose e Dulellarëve e Familjes Frashëri. Eshtrat e tij janë sjellë në Shqipëri në vitin 1937.[1]Ishte poeti më i madh i rilindjes kombëtare shqiptare, atdhetar, mendimtar dhe veprimtar i shquar i arsimit e i kulturës shqiptare.

JetaRedakto

Në vendlindje bëri mësimet fillore dhe nisi të mësonte persishten pranë teqesë bektashiane. Më 1865 familja u shpërngul në Janinë, ku bashkë me vëllanë më të vogël Samiun, mbaroi gjimnazin grek “Zosimea” (1869). Me vonë punoi pak muaj në Stamboll, në zyrën e shtypit (1870), po iu shfaq tuberkulozi dhe u kthye në vendlindje për klimë të mirë. Në fillim ishte nëpunës të dhjetash në Berat e më pas i doganës në Sarandë (1872-1877). Në këtë periudhë Naim Frashëri bëri prova të vjershërimit shqip, nën ndikimin e bejtexhinjve e u dha pas vjershërimit persisht, me sukses, duke botuar më vonë edhe një përmbledhje lirikash Tejhyjylat (Ëndërrimet, 1885). Nën ndikimin e ngjarjeve historike, sidomos të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, njëri nga udhëheqësit e së cilës ishte Abdyli, vëllai i tij më i madh, dhe të veprimtarisë kulturore patriotike të Shoqërisë së Stambollit, në krye të së cilës ishte Samiu, Naim Frashëri braktisi vjershërimin persisht dhe iu kushtua letërsisë shqiptare. Poema e tij e parë e re ishte Shqipëria (1880, botuar më 1897), që entuziazmoi patriotët shqiptarë. Në Stamboll Naim Frashëri ka qenë ndër botuesit kryesorë të revistës “Drita”, më pas “Dituria” (1884-1885), ku u botuan shumë vjersha të tij, proza e vargje për shkollat e para shqipe që do të hapeshin, disa shqipërime të shkrimtarit. Ai shërbente si anëtar i Komisionit të Botimeve pranë Ministrisë së Arsimit, më pas si kryetar. Përveç kësaj ai futi dhe fjalë të reja apo neologjizma duke e pasuruar fjalorin shqip me fjalë shqipe.

KrijimtariaRedakto

Më 1886 Naim Frashëri botoi poemën e tij të famshme Bagëti e Bujqësi, atë greqisht Dëshira e vërtetë e shqiptarëve (O alithis pothos ton Alvanon) dhe katër libra për shkollat: “Vjersha për mësonjtoret e para”, “E këndimit të çunavet këndonjëtoreja”, (në dy vëllime, me poezi, lexime të ndryshme, njohuri të para shkencore humanitare), si dhe një “Histori të përgjithshme”. Më 1888 vijoi me “Dituritë” (ribotuar më 1895 me titullin “Gjithësia”, – shkenca të natyrës). Më 1890 doli përmbledhja e lirikave Lulet e verës, pastaj “Mësimet” (proza patriotike dhe të moralit) dhe Fjala flutarake (vjersha) më 1894, së fundi më 1898 poema e madhe epike Historia e Skënderbeut dhe poema fetare Qerbelaja, etj.

Busti në Tiranë

200-Lekshi i vitit 1997 me figurën e Naim Frashërit

200-Lekshi nga ana e pasme.

Naim Frashëri u shqua për lirikën e tij patriotike me temë aktuale (vjershat “Gjuha shqipe”, “Korçës” 1887, etj.), u këndoi me pasion të rrallë mallit dhe bukurive të atdheut (“Bagëti e bujqësia“) dhe bëri thirrje të fuqishme për çlirimin e tij (krijime të ndryshme, “Dëshira e vërtetë e shqiptarëve”), si dhe për begatimin e vendit dhe një të ardhme demokratike të tij. Ai i këndoi natyrës, dashurisë (poema “Bukuria”, një ndër kryesoret e tij, 1890), miqësisë, jetës intime (me brengën për të afërmit që bori). Poema “Historia e Skënderbeut”qe një kurorëzim i veprës së tij, “testamenti i tij politik e poetik”, me grishje të hapëta për çlirim nga Turqia është shkruar sipas traditës së madhe barletiane. Në poemat epike ai u ndikua nga historitë e vjershëruara të Lindjes dhe nga bejtexhinjtë frashëriotë, po duke iu kundërvënë këtyre me shqipen e kulluar apo me shkarkirnin e dogmës fetare (në “Qerbelaja” dhe në veprat e tjera, që i hartoi për afrimin e elementit besimtar në lëvizjen kombëtare).

Naim Frashëri u shqua edhe për poezinë meditative, nisi në shqipet poezinë filozofike (vjersha “Perëndia” 1890). Shkroi dhe proza për të vegjëlit dhe bëri disa përshtatje mjeshtërore fabulash të La Fontenit. Botëkuptimi i Naimit ishte në thelb panteist e idealist. Me admirimin e madh që kishte për racionalizimin e Dekartit dhe si pasues i shquar i iluministëve francezë Volter, Ruso, etj., me besimin e plotë në shkencat dhe në rolin e tyre revolucionar në shoqëri (pranimi i teorisë Kant-Laplas dhe i darvinizmit, që i propagandoi me guxim të madh për kohën), me demokratizimin e tij dhe antimonarkizmin, besimin në aftësitë e pashtershme të popullit të vet për të qëndruar, për t’u çliruar, për të vajtur përpara me hov, Naim Frashëri u bë një veprimtar revolucionar në tërë fushat, si shkrimtar, si mendimtar e politikan. E gjithë veprimtaria e tij letrare dhe kulturore ishte e lidhur ngushtë me çlirimin dhe përparimin e vendit, me çlirimin shpirtëror dhe ndriçimin e masave të popullit. Ai kishte besim të plotë në aftësinë e mendjes për të njohur realitetin e për të vënë në shërbim të njeriut njohjen e ligjeve të botës. Kërkonte arsimim për të gjithë, emancipimin e gruas, qeverisjen demokratike, të vendit (një “demokraci prej pleqet”, pra të një ngjyre shqiptare), ngrinte lart vetitë e karakterit të shqiptarëve (besën, trimërinë, bujarinë), traditat kombëtare që nga lashtësia pelazgjike. Bënte thirrje për miqësi me fqinjtë në kushtet e respektit reciprok, shpallte dashurinë në gjithë popujt e racat, ngrihej me forcë kundër Megali Idesë e pansllavizmit, duke admiruar vetitë dhe kulturën e popujve të tjerë (poezinë përparimtare lindore, atë greke, latine, rilindjen evropiane, romantizmin evropian, prej të cilave dhe u ndikua).

Naim Frashëri luajti, përkrah Samiut e pas Kristoforidhit, një rol themelor për shqipen e re letrare, të cilën e shkroi me një pasuri të veçantë fjalori e sidomos frazeologjike, duke u mbështetur kryesisht në gjuhën e popullit, e shkroi të pastër dhe bëri një punë të dukshme për pasurimin e saj, duke e ngritur atë në lartësinë e një gjuhe arti të zhvilluar dhe kulture.

Ndikimi i Naim Frashëri, gjatë jetës dhe pas vdekjes ishte i madh, jo vetëm te shkrimtarët shqiptarë të kohës, por edhe të periudhës së mëvonshme,. Pas Çlirimit u vunë në pah dhe u çmuan gjerësisht meritat dhe vlerat e punës dhe të krijimtarisë së tij, përmes studimesh të ndryshme. Ribotimet e veprave të tij janë të shumta; përveç tyre janë bërë edhe disa botime kritike shkencore të veprave të Naimit. Emrin e Naim Frashërit e mbajnë shkolla dhe institucione të ndryshme. Për meritat kulturore në Shqipëri jepet urdhri që mban emrin e poetit kombëtar.

Tituj të vepraveRedakto

  • Tejhyjylat (Ëndërrimet, 1885)
  • Shqipëria (1880, botuar më 1897)
  • Bagëti e Bujqësi [2], 1886
  • Dëshira e vërtetë e shqiptarëve (O alithis pothos ton Alvanon)
  • Vjersha për mësonjtoret e para
  • E këndimit të çunavet këndonjëtoreja, (në dy vëllime, me poezi, lexime të ndryshme, njohuri të para shkencore humanitare)
  • Histori të përgjithshme
  • Lulet e verës, 1890
  • Mësimet, (proza patriotike dhe të moralit)
  • Fjala flutarake, (vjersha) 1894
  • Historia e Skënderbeut, (poemë epike) 1898
  • Qerbelaja (poemë fetare)
  • Perëndia, 1890
  • Fjalët e Qiririt (publikuar për herë të parë në numrin e parë të rrevistës “Drita”)

MirënjohjeRedakto

  • Një numër i madh shkollash të niveleve të ndryshme në territoret shqiptare e mbajnë emrin “Naim Frashëri”.
  • buste e monumente tjera të figurës së “Naim Frashërit”.
  • libra mbi dhe për krijimtarinë e Naim Frashërit.
  • Me mijëra fëmijë janë pagëzuar me emrin “Naim” në shenjë të shprehjes së adhurimit të prindërve të tyre.
  • Emrin përkëdhelës i përdorur nga populli dhe intelektualët : Naimi

MASAKRA KOMUNISTE KUNDER KLERIT KATOLIK NJE TMERR I VERTETE.Nga Agustin Miraka.

FB_IMG_1495643446023.jpg

450 vjet studime në Europë dhe 881 vjet burg në Shqipëri
Kishin kryer 450 vjet studime në 24 universitetet më të njohura të Europës dhe botes.
Gjyqi
Nga viti 1944 – 1990

TË PUSHKATUAR (Me gjyqe, pa gjyqe dhe gjyqe të mëshefta)

Imzot FRANO GJINI (1886 – 1948)
Imzot GJERGJ VOLAJ (1904 – 1948)
Imzot NIKOLL DEDA (1890 – 1948)
NIKOLL NOGA (TUSHA) (1895 – 1946)
Atë MATI PRENNUSHI OFM. (1882 – 1948)
Atë ÇIPRIAN NIKA OFM. (1900 – 1948)
Atë LEKË LULI OFM. (1908 – 1944).
Atë LEONARD TARGAJ OFM. (1910 – 1945)
Dom LAZËR SHANTOJA (1892 – 1945)
Dom NDRE ZADÊJA (1891 – 1945)
Dom MARK GJANI (1909 – 1945)
Atë PAPA PANDI (1909 – 1945)
Atë ANTON HARAPI OFM. (1888 – 1946)
Atë GIOVANI FAUSTI SJ. (1899 – 1946)
Atë DANJEL DAJANI SJ. (1906 – 1946)
Atë GJON SHLLAKU OFM. (1907 – 1946)
Dom NIKOLL GAZULLI (1893 – 1946)
Dom ALFONS TRACKI (1892 – 1946)
Dom LUIGJ PICI (1907 – 1946)
Dom ZEF MAKSEN (1901 – 1946)
Atë BERNARDIN LLUPI OFM. (1894 – 1946)
Dom LUIGJ PRENDUSHI (1896 – 1947)
Dom DEDË MAÇAJ (1920 – 1947)
Dom ANTON ZOGAJ (1905 – 1948)
Dom EJËLL KOVAÇI (1920 – 1958)
Dom DEDË MALAJ (1920 – 1959)
Dom ZEF BICI (1919 – 1968)
Dom MARK DUSHI (1920 – 1968)
Dom MARIN SHKURTI (1933 – 1969)
Dom SHTJEFËN KURTI (1898 – 1971)
Dom MIKEL BELTOJA ( 1935 – 1974)
Seminaristi MARK ÇUNI (1919 – 1946)

TË VDEKUR NË TORTURA

Atë LORENC MITROVIÇ OFM. (1872 – 1943)
Atë BERNARDIN PALAJ OFM. (1894 – 1946)
Atë SERAFIN KODA OFM. (1915 – 1947)
Papa JOSIF PAPAMIHAJLI (1912 – 1948)
Dom ALEKSANDËR SIRDANI (1892 – 1948)
Dom PJETËR ÇUNI (1914 – 1948)
Dom DEDË PLANI (1889 – 1949)
Dom JAKË BUSHATI (1890 – 1949)
Imzot JUL BONATI (1874 – 1951)
Vlla GJON PANTALIA ( 1887 – 1947)

TË VDEKUR PAK KOHË MBAS TORTURASH NGA SIGURIMI I SHTETIT

Imzot FRANO GJURAJ (1893 – 1947)
Dom ANTON MUZAJ (1921 – 1948)
Dom KOLEC PRENNUSHI (1902 – 1950)
Dom LAZËR JUBANI (1925 – 1982)

TË VDEKUR NË BURGJE E KAMPE

Imzot VINÇENC PRENNUSHI OFM. (1885 – 1949)
Imzot ERRNESTO ÇOBA (1913 – 1980)
Dom MARK BICAJ (1911 – 1946)
Dom NIKOLL SHELQETI (1892 – 1947)
Dom EJËLL DEDA (1917 – 1948)
Dom NIKOLL LASKAJ (1898 – 1948)
Atë GASPËR SUMA OFM. (1897 – 1950)
Atë PAL DODAJ OFM. (1880 – 1951)
Atë KARLO SERREQI OFM. (1911 – 1954)
Atë KLEMENT MIRAJ OFM. (1882 – 1956)
Atë RROK GURASHI OFM. (1894 – 1965)
Dom RROK FRISKU (1892 – 1956)
Dom PJETËR NOGA (TUSHA) (1873 – 1958)
Dom ANTON DOÇI (1920 – 1973)
Dom MARK HASI (1920 – 1981)
Dom LEC SAHATÇIJA (1906 – 1986)
Dom NIKOLL GJINI (1911 – 1987)
Dom PJETËR GRUDA (1922 – 1989)

VDIQËN MBASI VUAJTËN DËNIMIN

Imzot GJERGJ HABERI (1874 – 1950)
Dom ZEF SHTUFI (1879 – 1950)
Dom NDOC NIKAJ (1864 – 1951)
Dom MARK SHLLAKU (1865 – 1951)
Imzot BERNARDIN SHLLAKU OFM. (1875 – 1956)
Atë BUON GJEÇAJ OFM. (1870 – 1957)
Atë PAL ÇIURÇIJA OFM. (1878 – 1957)
Atë PASHKO GJADRI SJ. (1877 – 1960)
Dom NIKOLL KIMZA (1878 –1960)
Dom NDOC SUMA (1887 – 1962)
Dom TOMË LACAJ (1898 – 1962)
Atë MARIN SIRDANI OFM. (1885 – 1962)
Dom VLASH MUÇAJ (1918 – 1963)
Atë LEONARD SHAJAKU OFM. (1887 – 1964)
Dom MEHILL ÇUNI (1871 – 1965)
Atë ÇIRIL CANI OFM. (1875 – 1967)
Dom LAZËR DEDI (1919 – 1967)
Dom PRENKË QAFALIA (1900 – 1967)
Dom NIKOLL SHLLAKU (1886 – 1967)
Dom NDRE LUFI (1878 – 1969)
Atë FLORIAN BERISHA SJ. (1897 – 1970)
Atë MARK HARAPI SJ. (1890 – 1974)
Atë MARJAN PRELA OFM. (1885 – 1974)
Atë GJON KARMA SJ. (1896 – 1975)
Dom PAL GJINI (1905 – 1975)
Atë ALFONS ÇUNI OFM. (1900 – 1976)
Dom NDUE SOKU (1922 – 1976)
Dom LEKË DREDHAJ (1899 – 1976)
Atë MËHILL MIRAJ OFM. (1909 – 1978)
Dom INJAC GJOKA (1916 – 1979)
Atë GEGË LUMAJ OFM. (1904 – 1980)
Atë DONAT KURTI OFM. (1903 – 1983)
Atë MËHILL TROSHANI SJ. (1904 – 1983)
Atë SEBASTJAN DEDA OFM. (1916 – 1984)
Atë FILIP MAZRREKU OFM. (1913 – 1984)
Atë FRANO KIRI OFM. (1902 – 1986)
Atë FERDINAND PALI OFM. (1907 – 1986)
Dom MARIAN ARTA (1905 – 1986)
Atë AUGUSTIN ASHIKU OFM. (1906 – 1986)
Atë PJETËR MËSHKALLA SJ. (1901 – 1988)
Dom KOLEC TONI (1932 – 1992)
Dom NDOC SAHATÇIJA (1904 – 1993)
Atë PETRAQ ISAK (1914 – 1997)
GASPËR JUBANI (1920? – 1992)

KLERIKË QË U ZHDUKËN NGA SIGURIMI I SHTETIT KOMUNIST

Dom MATISH LISNA (1924 – helmatisë 1958)
Dom PRENKË NIKÇI (1921 – aksidentalisht 1974)
Dom LAZËR SHELDIJA (1928 – 1988, vra në SHBA)

VUAJTËN DËNIMIN DHE ISHIN NË SHERBIM TË FESË MBAS VITIT 1993

Imzot FRANO ILLIJA Argjipeshkëv i Shkodres (1918 – 1997)
Imzot NIKOLL TROSHANI (1915 – 1996)
Imzot ZEF SIMONI (1928 – 2009)
Imzot MIKEL KOLIQI KARDINALI I – SHQIPTAR (1902 – 1997)
Atë ZEF PËLLUMBI OFM. (1924 – 2008)
Atë ALEKS BAQLI OFM. (1918 – 1993)
Atë JAK GARDIN SJ. (1905 – 1996)
Dom ZEF GILA (1916 – 2000)
Atë KONRRAD GJOLAJ OFM. (1918 – 2000)
Dom SIMON JUBANI (1928 – 2011)
Atë LEON KABASHI OFM. (1906 – 1998)
Dom LUIGJ KÇIRA (1925 – 2008)
Dom NDRE KRROQI (1922 – 1996)
Atë ANTON LULI SJ. (1910 – 1999)
Atë DIONIZ MAKA OFM. (1910 – 2004)
Dom NIKOLL MAZRREKU (1912 – 1996)
Dom PASHKO MUZHANI (1915 – 1993)
Dom NDOC NDOJA (1914 – 1996)
Dom LORO NODAJ (1918 – 1996)
Dom NDOC NOGAJ (1926 – 2011)
Dom GJERGJ SIMONI (1935 –
Dom ERNEST TROSHANI (1928 –
Dom MARTIN TRUSHI (1933 – 1998)
Atë GJERGJ VATA SJ. (1915 – 2000)
Atë VIKTOR VOLAJ OFM. (1910 – 1995)
Dom JAK ZEKAJ (1906 – 1995)

MOTRA QË VUAJTËN DËNIME NË BURGJET KOMUNISTE

Motër Maria Tuci (1928 – 1949)
Motër GJEORGJINA BULGARECI (1928 – ?
Motër LILJANA RADOVANI (1925 – 2002)

Se shpejti Del libri im i pare .Në Atë Vend”. Redaktoi Mimoza Leskaj.

fb_img_1471954487760

PERSHENDETJE MIQESIA IME.
…..
Chi trova un Amico trova un Tesoro thenje e urte ne Italisht…
Qe ne Shqip do te thote Kush gjen nje Mik ..ka gjetur nje Pasuri prej Floriri…
Nuk gjej fjale per te Falenderuar.. Miken ..Poeten ..Bashkevuajtesen..
Atdhetaren ..
….
Mimoza Leskaj.

E falenderoj per Redaktimin e Poezive ..vuajtje ..mendimeve ..
loteve psheretimave te femijeris dhe jetes time .qe un jam munduar ti hedh ne leter ashtu sic i kam ndjere dhe mbartur ne shpirte qe nga koha e femijerise ..Por me perkedheljen sistemimin dhe vleresimin e Mikes Time Moza ..shpresoj qe ky liber do te vije tek Ju shume shpejt ne nje menyre shum speciale ..Falenderoj komentuesit dhe gjithe ata qe me nxiteten qe un shkrimet qe kisha ti beja Liber .

Falenderoj Mozen per Parathenien e Librit ..
Nje falenderim pa fund per artistin e talentuar Avni Delvina per kopertinen e Librit .
K.Cekani.

fb_img_1476864948914

Pèrshèndetje miq!

Pèrfundoi pèrgatitja pèr shtyp e librit me poesi ” Né Atè Vènd”…I shoqèruar dhe me disa nga rrèfimet reale tè jetès sè autorit Kujtim Cekani!
Disa fjalè rreth ktij libri tè ri paksa i veçantè pèr nga lloji i poezisè.
Autori ka mbledhur pjesè tè jetès sè tij tè vuajtur dhe i ka kthyer nè vargje.Vuajtjet e mèdha tè familjes sè tij dhe gjithashtu njè fèmijèrie tè vrarè, pèrmes dhe njè numri tè madh tè vrarèsh nè familjen e tij, bèjnè qè jeta e autorit, tè jetè mes dhimbjesh tè mèdha shpirtèrore dhe e njè varfèrie reale nè fshatin e tij. Pèrbuzja e bashkèfshatarève èshtè njè dènim i pamerituar , pèr tè dhe familjen e torturuar barbarisht nga sistemi i egèr diktatorial qè jetuan.
Vihet re mllefi dhe urrejtja e fèmijès i cili rritet me aq dhimbje, dhe nè tè njèjtèn kohè,me njè dashuri tè madhe brenda familjes sè tij.Janè tè shumta poezitè tè cilat duken qartè kto vuajtje tè papara.
Por nè tè njèjtèn kohè autori na shpalos njè botè tè madhe pèr dashurinè dhe urtèsinè e nènès sè tij; njè grua e urtè qè me butèsinè e saj, zemèrgjerèsinè, dhe dhembshurinè arrin tè mbledhè pèrmes atyre vuajtjeve tè mèdha,fèmijèt e saj, si ajo klloçka zogjtè e vegjèl!
Do veçoja vargjet :U mbusha me pasuri / por seç mè mungonte/ mungon Ti nèna ime/ dashuria e ksaj bote! (poezia NENA) Me tè gjitha vuajtjet e mèdha,pèrbuzjet, tmerret,burgjet autori Kujtim Cekani mban brenda vetes njè dashuri tè madhe pèr vendin e tij. Ktè dashuri qè e bèn tè dojè çdo copè tè atij dheu ku u lind u rrit , lozi dhe qeshi fèmijè sè bashku me tè kaluarèn e tij tè dhimbshme!
Klithmat e tij mbajnè njè botè tè rèndè mbi ata supe tè vegjèl. Tek autori vihet re njè gjuhè paksa ” rèndè” e cila tè bèn tè mendosh qè nè mendjen dhe nè shpirtin e tij,asgjè nuk èshtè harruar dhe jeton ende gjallè!
Autori pèrcjell vuajtjen e largimit tè tij nga atdheu pèrmes njèmijè e njè rreziqesh, si dhe demaskon rèndè personat qè i kanè prerè rrugèn pèr tè vazhduar jetèn nè vendin e tij!
Shpreh shqetsimet e mèdha pèr ngjarjet qè pasuan pas viti ’90 me ndryshimet e para dhe akuzon rèndè diktaturèn me personazhet e saj!
Njè vuajtje tè madhe tregon, pèr viktimat e padrejta qè kjo diktaturè shkaktoi me vitet e saj.
. Autori, vuan ,loton ,qan dhe bèn qè tè futesh brenda dhimbjes qè ai pèrjeton!
Vargjet qè u drejtohet lexuesit sikur ai po bisedon me tà tè emocionojnè dhe tè fusin brenda vetes, si psh :
Tè mè falni miq, sot dua tè ulèras,
Sot dua tè njom sytè me lot,
Me tè vdekurit heronj dua tè flas,
Ditè e tyre èshtè sot,
Pèr Ata qè varr nuk kanè!
Si redaktore e ktij libri jam munduar ti jap gjuhès sè autorit njè “zbutje” tè gjuhès me tè cilèn ai ka thurur dhimbjen, dhe urrejtjen duke ju ruajtur origjinalitetin dhe duke i pèrshtatur njè formè artistike qè kèrkon lexuesi ynè.
Falenderoj autorin pèr besimin qè tregoi nè punèn time, dhe pèr dèshirèn e tij tè pastèr, pèr tè patur emrin tim si redaktore e librit tè tij tè parè.
Ardhtè i lehtè nè dorèn e lexuesit!

Redaktore Mimoza Leskaj

Arti grafik Avni Delvina